مقالات

ماهیت مبلغ رهن ملک، ودیعه برای ملک …
حسن بصیری هریس   ۱۳۹۴/۰۶/۳۱
 فایلهای مرتبط
شخصی که ملک ی را اجاره می کند علاوه بر اجاره بها، معمولا مبلغی را در ابتدا به صاحب ملک میپردازد. این مبلغ در پایان مدت اجاره و پس از تخلیه ملک، به مستاجر برگردانده می شود معمولاٌ در عرف میان مردم این پول با عنوان رهن ملک یا ودیعه ملک شناخته می شود، شایان ذکر است که : هیچکدام از این دو قالب حقوقی، بر آنچه که در عمل پرداخت می شود صادق نیست.

ماهیت مبلغ رهن ملک، ودیعه برای ملک

حسن بصیری هریس

شخصی که ملک ی را اجاره می کند علاوه بر اجاره بها، معمولا مبلغی را در ابتدا به صاحب ملک میپردازد. این مبلغ در پایان مدت اجاره و پس از تخلیه ملک، به مستاجر برگردانده می شود معمولاٌ در عرف میان مردم اینپول با عنوان رهن ملک یا ودیعه ملک شناخته می شود، شایان ذکر است که : هیچکدام از این دو قالب حقوقی،بر آنچه که در عمل پرداخت می شود صادق نیست.ارتباط میان رهن و ودیعه گاهی در قراردادهای اجاره مبلغی به عنوان ودیعه و گاهی به عنوان رهن داده میشود ولی هنگامی که تفسیر و توصیف می کنیم و مقصود واقعی طرفین احراز می شود، این عمل نه رهن است ونه ودیعه» نگهداری عین پول و استرداد عین « آن پول است نه » استرداد مثل « ودیعه نیست به دلیل این که قصد طرفینآن. عقد رهن نیز نیست برای آنکه مستاجر حق استفاده ازعین پول و استرداد مثل آن پول را دارد و ضمناً وثیقهای برای دین دیگری ایجاد نشده است، چرا که دین دیگری وجود ندارد. به هر حال این دو عقد ارتباطی با همندارند اما برای این که با اصطلاحات گفته شده آشنا شویم، در ادامه به بررسی دو قرارداد ودیعه و رهن و تفاوتآن ها با هم می پردازیم.قرارداد ودیعهیکی از قراردادهای مرسوم در جامعه، عقد ودیعه است که به موجب آن امین، نگهداری مالی را از طرف امانتگذار بر عهده می گیرد تا به طور رایگان از آن نگهداری و محافظت کند.



در عقد ودیعه، امین حق ندارد از آن مال استفاده کند و باید همان مال را در انتهای قرارداد به مالک آن ملکبرمی گرداند بدون آن که حق داشته باشد از آن استفاده کند.البته لازم به ذکر است که در این راستا طبق قانون، وظایفی بر عهده امین گذاشته شده است. به طور کلی درتعریف عقد ودیعه می توان گفت که به موجب ماده ۷۰۶ قانون مدنی کشور، عقد ودیعه به عقدی گفته می شودکه به موجب آن یک نفر مال خود را به دیگری می سپارد برای آن که آن را مجانی نگاه دارد. ودیعه گذار مودعو ودیعه گیر را مستودع یا امین می نامند. تعریف عقد ودیعه دو رکن دارد.اول: دادن عین مال برای نگهداریدوم: استرداد عین مال.پس اگر هر یک از این دو رکن وجود نداشته باشد، عقد مورد بحث عقد ودیعه نخواهد بود.عقد رهنبه طور کلی عقد رهن به آن معناست که شخصی به دیگری بدهکار است و برای اطمینان طلبکار از وصول طلبخود، مالی را به عنوان وثیقه به طلبکار می دهد که اگر دین ادا نشد، مرتهن به حاکم رجوع و با فروش عینمرهونه طلب خود را استیفا کند. ویژگی رهن در این است که آن چه به عنوان رهن به طلبکار داده می شود،تضمین بازپرداخت طلب است و اگر طلب پرداخت نشد، آن زمان است که طلبکار می تواند با استفاده از آن بهطلب خود برسد. درست است که در عقد رهن، مرتهن نسبت به عین مال امین است.تشخیص قصد واقعی طرفین قراردادپولی که در ابتدای قرارداد اجاره داده می شود نه رهن است و نه ودیعه چون در هیچ یک از این دو قرارداد،کسی که پول را می گیرد، مالک آن نمی شود و نمی تواند بلافاصله آن را خرج کند بلکه باید آن را نگه دارد. امافرض کنید که قرارداد اجاره ای بسته شد و پولی که در ابتدا داده شد با عنوان عقد ودیعه یا رهن در آن مورداشاره قرار گرفت. تکلیف این قرارداد چیست؟ آیا خللی در آن ایجاد شده است؟ پاسخ منفی است. در توضیح بایدگفت: هنگامی که قراردادی با هر عنوانی که طرفین تعیین کرده اند، نزد قاضی مطرح می شود. دادرس موظفاست آن را تفسیر و توصیف کند و آثار قراردادی که طرفین واقعا خواسته اند را بر آن بار کند حتی اگر طرفینقرارداد عنوان دیگری برای آن تعیین کرده باشند. یعنی قاضی خود را به جای طرفین گذاشته و دقیقا استنباطکند که طرفین چه خواسته اند و مقصود آن ها چه بوده است. در تفسیر ابتدا به قصد واقعی طرفین توجه میشود و اگر نتوانست کشف کند، با توجه به عرف که مبین اراده انسان هاست، آن را به دست میآورد.توصیف قرارداددوم باید قرارداد را توصیف کند. یعنی بعد از آن که مفاد تراضی کشف و تفسیر شد، عنوان قانونی )یکی از عقودمعین یا قرارداد خصوصی( را بر آن گذاشته می شود. بنابراین برای آن که عقد رهن و عقد ودیعه اشتباه نشود،باید مثل هرمورد مشابه ای از ساز و کار تفسیر و توصیف استفاده کرد.در این رابطه یک مثال عملی بیان میکنم : شخص )الف( در معامله ای، 1۰۰۰ تن کره فروخت اما در انبار فقط۰۰۰ کیلو داشت. برای جبران کمبود خود، از تاجر همسایه ۰۰۰ کیلوگرم کره درخواست کرد با این شرط کهیک هفته بعد آن را برگرداند.تاجر همسایه طبق عرف بازاریان، این کالا را تحویل و از وی سند عادی با عنوانامانت نامه گرفت که ظرف یک هفته مسترد کند. دادسرا به جهت عدم استرداد ۰۰۰ کیلوگرم توسط این تاجرنسبت به وی به اتهام خیانت در امانت، کیفرخواست صادر کرد. اما دادگاه به راستی متهم را از اتهام خیانت درامانت مبرا کرد زیرا در فرض ما، ۰۰۰ کیلوگرم کره، برای نگهداری و استرداد به )الف( داده نشده بلکه به او دادهشده تا آن را استفاده کند و مثل و شبیه آن را برگرداند. در چنین فرضی عقد ودیعه منعقد نشده، بنابراین ۰۰۰کیلوگرم کره، امانت نبوده تا اتهام خیانت در امانت قابل تحقق بوده بلکهقرض بوده است. هنگانی که اراده مالکاولیه و گیرنده را تحلیل کنیم، متوجه می شویم که ۰۰۰ کیلوگرم کره داده شده که گیرنده مثل آن را مسترددارد نه عین آن را. چرا که مشخص بود این تاجر با گرفتن ۰۰۰ کیلوگرم کره قصد دارد آن را به خریدار خودتحویل دهد و دیگر استرداد عین آن جزو قصد طرفین نبوده است. بنابراین عقد اخیربا تعریف قرض منطبق استکه عقدی است که سبب ایجاد مالکیت می شود

 

 

میانگین امتیاز کاربران: 0.0  (0 رای)

امتیاز:
 
نام فرستنده:
پست الکترونیک: *  
نظر: *
 
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500  


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به موسسه حقوقی و داوری صنعتکاران به شماره ثبت 33343 می باشد.